Collodium

Nadat de bank mij weer eens een mailtje had gestuurd met de mededeling dat de spaarrente opnieuw omlaag zou gaan, besloot ik dat ik mijn geld dan net zo goed kon uitgeven aan leuke dingen. Een tweedaagse workshop collodiumfotografie bijvoorbeeld. En zo toog ik op een stralende vrijdag richting het Dokalab in Haren om mij alles te laten vertellen over natteplaatfotografie.

Ambrotype: collodiumfoto op glas.

Ambrotype: collodiumfoto op glas. Leg je het glasplaatje op een witte ondergrond, dan zie je hem nauwelijks. Pas op een zwarte ondergrond ziet hij er zoals deze scan uit.

De workshop werd gegeven door Jeroen de Wijs, wel zo’n beetje de Nederlandse autoriteit op het gebied van negentiende-eeuwse fotografische processen in het algemeen en collodiumfotografie in het bijzonder. Hij gaf de eerste dag een uitgebreide introductie in de geschiedenis en achtergrond van de natteplaat collodiumtechniek. Een hele bak interessante informatie, waaruit mij al snel duidelijk werd wat ik al vermoedde: natteplaatfotografie is superleuk, maar veel te onpraktisch voor mij om echt meer mee te gaan doen. Ik heb geen doka thuis of in de buurt, en voor je zelfs maar kan beginnen heb je al een enorme lijst aan materiaal nodig. Dure en gevaarlijke chemicaliën, allerhande speciale bakjes en zutjes, ik ga er niet eens aan beginnen. Alleen de camera, dat zou me dan weer wel lukken, aangezien je vrij eenvoudig een oude polaroid kunt aanpassen. Maar goed, dat had ik van te voren ook al wel bedacht, dus een grote teleurstelling was het niet.

Een fractie van de rommel die je nodig hebt voor natteplaatfotografie.

Een fractie van de rommel die je nodig hebt voor natteplaatfotografie.

Het ging mij vooral om de lol van die workshop zelf, en die was er. Vooral op dag twee, toen we daadwerkelijk aan de slag gingen. Eerst werd een aluminiumplaatje met collodium lichtgevoelig gemaakt: plens chemie erop, met een handige beweging het hele plaatje bedekken met vloeistof, afgieten, in een volgend bakje met chemie en tot slot in de filmhouder. Dan meteen een foto maken, want het heet niet voor niets natteplaatfotografie. Voor de collodiumlaag droog is moet de foto genomen zijn. Met een prachtige oude balgcamera van De Wijs in dit geval, een attractie op zich.

De foto wordt genomen. Let op de hoofdsteun.

De foto wordt genomen. Let op de hoofdsteun. De belichtingstijd was zelfs met die enorme bouwlamp nog 8 seconden.

Dan in weer een ander bakje met chemie om de foto te ontwikkelen, spoelen en tot slot nog een fixeerbad. Dat is het leukste onderdeel. Het bakje met fixeer was doorzichtig, en zodra je de plaat daarin zit zie je de foto voor je ogen verschijnen. Dat was toen ik nog wel eens gewone fotoafdrukken maakte in de doka ook altijd het leukste, dat langzaam tevoorschijn zien komen van je foto.

Het fixeren. Deze foto's zijn een paar seconden na elkaar genomen.

Het fixeren. Deze foto’s zijn een paar seconden na elkaar genomen.

Na de aluminiumplaat deden we alles nog eens dunnetjes over met een glasplaatje. Daar zat nog een extra stap voor waarin je de randen van het plaatje schuurt (zodat je niet zo snel in je klauwen snijdt) en het oppervlak netjes polijst om onregelmatigheden te voorkomen. Verder was het hetzelfde proces (dat ik hier nu in een paar zinnen samenvat, maar ik sla natuurlijk allerlei suffe stapjes met schoonmaken en licht aan- en uitdoen, en aftellen over). Als laatste moesten alle foto’s nog voorzien worden van een laklaag, ook weer een heel gedoe met chemische zutjes mengen, verhitten, over de plaatjes gieten, nog wat verhitten… Er zit onder andere lavendelolie in, dus de foto’s ruiken wel lekker, een dikke maand later nog altijd.

Tintype: collodiumfoto op metaal (aluminium in dit geval).

Ferrotype of tintype: collodiumfoto op metaal (aluminium in dit geval).

Het resultaat van twee dagen werk en een hele bak geld (245 euro, exclusief 2x op en neer naar Haren en 25 euro voor een – heerlijk – diner) waren twee (2) foto’s waar ik niet al te geflatteerd op sta. Maar het was het zeker waard, want ik heb me uitstekend vermaakt. Het was wel een beetje een middelbaremannendingetje, ik was de enige vrouw (afgezien van een van de eigenaren van het Dokalab), en de enige onder de 45 (afgezien van Jeroen de Wijs zelf, die is volgens mij zo’n beetje van mijn leeftijd), maar dat mocht de pret niet drukken. Het was erg leuk om weer een nieuw fotografisch proces te leren kennen, en het het Dokalab was ook een leuke locatie, gerund door leuke, enthousiaste mensen. Jammer dat het zo ver weg is.

De workshops collodiumfotografie worden vaker gehouden, in Dokalab te Haren, en in het Fotomuseum in Antwerpen.

Advertenties

3 gedachtes over “Collodium

  1. Bijzondere workshop (wel een hoop geld) met mooie resultaten. Ik vind het echt heel mooie foto’s, natteplaatfotografie heeft altijd zo’n speciaal sfeertje wat je niet hebt bij reguliere grootformaatfotografie. Ik heb sowieso wel de indruk dat er vaker mannen in de doka staan dan vrouwen.

  2. Pingback: Door de jaren heen | Praatjes bij plaatjes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s