Op de gok: verlopen fim ontwikkelen

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Zo af en toe kom ik in het bezit van flink verlopen film. Soms omdat er in een oude camera van de rommelmarkt nog een rolletje zit, soms omdat ik op de rommelmarkt een oud rolletje koop. Mijn record is een rolletje film dat een houdbaarheidsdatum in 1974 had. Ik vind het leuk om die film te gebruiken en te ontwikkelen, maar het is altijd wel een gedoe om te bedenken wat voor ontwikkeltijd ik moet gebruiken. Ik ben geen hele begaafde ontwikkelaar, en heb ook niet het geduld om de zaken echt systematisch en nauwkeurig aan te pakken. Ik schiet een rolletje vol, en dan wil ik het gewoon ontwikkelen met mijn Jobo, en met de chemie die ik in huis heb. Meestal heb ik ook maar één zo’n rolletje, dus ruimte om met verschillende ontwikkeltijden te experimenteren heb ik niet.

Aan de hand van dat rolletje uit 1974, Agfa Isopan IF (40 ASA) zal ik mijn proces eens beschrijven.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

De eerste halte bij het bepalen van de ontwikkeltijd is natuurlijk de Massive Dev Chart. Dit een een geweldig hulpmiddel dat niet alleen een tabel geeft van allerlei films in combinatie met allerlei ontwikkelaars, maar ook nog een omrekentooltje om de ontwikkeltemperatuur aan  te passen en waarin je kan aangeven of je met constante agitatie (lees: met een ontwikkelapparaat) werkt of niet. Superhandig. Behalve als de film die je hebt gebruikt niet in de lijst staat. Als alleen de combinatie film/ontwikkelaar ontbreekt, probeer ik meestal een beetje te goochelen met vergelijkbare films. Ik kijk eerst met welke ontwikkelaar mijn film er wel in staat. Dan kijk ik voor die ontwikkelaar hoe lang hij nodig heeft voor een andere film, en vervolgens hoe lang die film moet met mijn ontwikkelaar. Dan extrapoleer ik naar mijn film. Vaag verhaal? Hier een (volslagen fictief) voorbeeld.

Ik zoek: Orwo 400 film, met AM74 ontwikkelaar.
Ik kijk bij Orwo 400 met D-76: 13 min.
Ik kijk bij Fuji Neopan 400 met D-76: 9 min.
Ik kijk bij Fuji Neopan 400 met AM74: 6 min.
Ik extrapoleer 9 vs. 6 is ongeveer 13 vs 8,5 min.
Ik ontwikkel op 8,5 min.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Geen bijster wetenschappelijke methode misschien, omdat elke foto-emulsie anders is, maar je moet wat. Een probleempuntje hierbij is dat sterk verlopen film over het algemeen ofwel langer belicht moet worden (waar lang niet al mijn camera’s geschikt voor zijn), ofwel wat langer ontwikkeld. Hoe veel langer? Geen idee. Een stop per decennium, las ik ooit ergens, maar dat is ook maar een schatting, want het hangt er ook vanaf hoe een film al die tijd bewaard is geweest: in een koelkast of op een vochtige warme zolder maakt nogal wat uit. Ik rond oude film dan maar op de gok een beetje naar boven af.

Als de film helemaal niet in de lijst staat wordt het lastiger. Soms levert de website van de fabrikant van de film  meer informatie over ontwikkeltijden, maar ook dan moet je maar net hopen dat jouw ontwikkelaar erbij staat. Mijn filmpje was zo oud, dat er nergens meer officiele, betrouwbare informatie te vinden was. Googelen dan maar, of er misschien op fotografieforums wat discussies zijn over mijn film. Uiteindelijk kwam ik iemand tegen die deze film op 18 graden 9 minuten had ontwikkeld, ik neem aan met de had. Met de omrekentool van de Massive Dev Chart kwam ik uit op 4 minuut 15 seconden. Ik heb verder niet meer gecompenseerd voor het verlopen zijn van de film, omdat degene wiens gegevens ik gebruikte, ook heel verlopen film had.

En zowaar, het werkt. De film is niet helemaal de frisse, scherpe jonge film die hij ooit was, vooral in de donkere partijen zie je duidelijk een soort rare ouderdomsvlekken. Maar voor film van ruim 40 jaar oud en een ontwikkeltijd die toch een beetje bij elkaar is gegokt, zijn de negatieven heel acceptabel.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Agfa Clack met in 1974 verlopen Agfa Isopan IF film.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s