In het spoor van Anna Atkins

Tegenwoordig is fotografie overal. Van je telefoon tot reclame tot kunst, overal zijn foto’s. Maar ooit was fotografie een cutting edge technologie, nieuw en onbekend, met elkaar snel opvolgende nieuwe technieken. Een van de eersten die systematisch aan de slag gingen met fotografie was Anna Atkins. Sowieso was ze een van de eerste vrouwen die fotografeerden (en misschien zelfs wel dé eerste, daar verschillen de meningen over). Ze had een voor die tijd ongebruikelijke (voor een vrouw) wetenschappelijke opleiding, en was een fervent botanist. Met haar man was ze bevriend met William Henry Fox Talbot, een van de absolute pioniers in de fotografie, en in elk geval vanaf 1841 had ze toegang tot een camera*.

Atkins is vooral bekend geworden door haar cyanotypes. Het cyanotype proces werd in 1842 uitgevonden door John Herschel (ook een friend van de Atkinsen), en al snel door Atkins opgepikt. Ze gebruikte het om afdrukken te maken van planten, en in 1843 bracht ze het allereerste boek met fotografische illustraties ooit uit: deel 1 (van 3) van Photographs of British Algae: Cyanotype Impressions. In de daaropvolgende jaren bracht ze nog verschillende andere boeken met botanische cyanotypes uit.

In navolging van Anna Atkins heb ik ook een serie botanische cyanotypes gemaakt, niet van algen of zeewier, maar van planten uit mijn eigen tuin. De beperkende factor hier is da het vrij binaire plaatjes zijn: blauw en wit, en maar weinig tinten daartussen. De doorsnee plant of bloem is niet doorschijnend genoeg om subtielere gradiënten te krijgen (of ik heb niet genoeg geduld om de belichting te perfectioneren, dat kan ook). Sommige plaatjes vallen daardoor nogal plat uit.

Wat bij mij het beste werkte waren vrij fijne plantjes, zoals dille of koriander. Die geven een mooi kantachtig resultaat en zijn net warrig genoeg om niet te saai te worden. De onkruidjes die ik met wordel en al gebruikten waren ook wel aardig, al heb je dan al snel een flink groot stuk papier nodig om de hele plant op kwijt te kunnen. Ik probeerde het ook wel met wat kleinere plantjes, maar die waren eigenlijk net te compact van vorm, waardoor er een wat saai silhouet ontstond. Rank en fijn werkt toch het best.

* De mogelijk andere eerste vrouwelijke fotograaf is trouwens Constance Talbot, de vrouw van Henry. Van haar zijn geen foto’s bewaard gebleven, maar het ligt voor de hand dat zij ook wel eens een foto maakte, en in haar huishouden was nog eerder een camera aanwezig. We weten het niet.

Advertenties

2 gedachtes over “In het spoor van Anna Atkins

  1. Pingback: Expo: New Realities in het Rijksmuseum | Praatjes bij plaatjes

  2. Pingback: New Realities in het Rijksmuseum – Horen, Zien en Lezen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s