Boek: Satellieten – Jonas Bendiksen

Litouwse toren. Olympus Trip 35 met anonieme kleurenfilm.

Foto van toen ik ooit in een stukje voormalige Sovjetunie was (Litouwen). Genomen in de goeie oude tijd (2003 of zo) toen ik nog niet wist hoe je een camera recht hield. Olympus Trip 35 met anonieme kleurenfilm.

Jaren geleden, ik weet niet meer precies wanneer, maar het was voor 2007, zag ik in het Joods Historisch Museum een tentoonstelling met onder andere de foto’s van joodse fotografen. Van de tentoonstelling is me weinig bijgebleven, behalve een aantal foto’s van een dumpplaats van sattelieten en oude ruimtevaartuigen, ergens in de voormalige Sovjetunie. Op de foto’s zag je in heldergroene velden verroest en gedeukt ruimteafval staan. Wat de foto’s een onvergetelijk surrealisme gaf, waren de duizenden witte vlinders die om het schroot heen dansten. Deze foto’s zijn me altijd bijgebleven.

Toen ik dus laatst in de kringloopwinkel een boek zag met een van deze foto’s op het omslag, kocht ik het meteen. Het was het boek Satellieten, waarin de hele reportage van de betreffende fotograaf – Janas Bendiksen – stond. Terwijl ik het doorbladerde kwam ook de rest van de expositie bij me terug.

Eind jaren negentig en begin jaren nul reisde Bendiksen langs de randen van de Russische Federatie. Rusland zelf mocht hij niet meer in (door “een administratieve faux pas”), dus bezocht hij dan maar de splinternieuwe republieken die na het uiteenvallen van de Sovjetunie waren bestaan. Satellieten is de fotografische weerslag daarvan.

In gruizige foto´s met aangenaam verzadigde kleuren neemt hij de kijker mee langs oorden als Transdnjestrië, Abchazië en Birobidzjan. Religieuze rituelen – orthodox christelijk, islamistisch, joods, alles is er – worden afgewisseld met stripclubs, armoedige woonkamertjes met uitgestorven fariekshallen. Sporen van burgeroorlog zijn her en der te zien, maar ook strandgasten en danspartijtjes. Het is een fascinerend inkijkje in een serie gemeenschappen op de grens van een nieuw, onafhankelijk bestaan, met alle moeilijkheden en mogelijkheden die daarmee samengaan.

De foto met de vlinders is nog steeds de mooiste van allemaal.

SattelietenJonas Bendiksen
2006 Mets & Schild, Amsterdam
ISBN 90 5330 501 7

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s