Locaties: Het Midden

Ik zag ooit een documentaire over het middelpunt van Europa (Die Mitte, van Stanisław Mucha). De maker van de film was langs allerlei dorpen in Midden- en Oost-Europa gereisd, die allemaal claimden dat zij het echte middelpunt waren. Veel ervan hadden er een mooi monumentje neergezet, en probeerden hun middelpunt te marketen als toeristische attractie. Het ging niet om buurdorpen die met elkaar rivaliseerden, de punten lagen honderden kilometers uit elkaar, in Duitsland, Polen, Hongarije, tot aan Witrusland toe. Het was grappig om te zien, en te lachen op die rare mensen die het niet eens konden worden waar het midden nu is.

Dichter bij huis valt het ook al niet mee. In België zijn ze het voor één keer wel eens: er is een geografisch middelpunt van België, en dat  ligt in Nil-Saint-Vincent.

Geografisch middelpunt van België. Minolta AF-C met Ilford Pan F 50 film

Geografisch middelpunt van België. Minolta AF-C met Ilford Pan F 50 film

In Nederland zijn er al een stuk meer: het zwaartepunt in Putten, het middelpunt in Lunteren, en het kadastraal middelpunt in Amersfoort zijn allemaal aangegeven met een gedenksteen of iets dergelijks. Andere middelpunten zijn niet gemarkeerd, maar wel vastgesteld: een zwaartepunt inclusief water in Drenthe, het officiële door defensie berekende middelpunt bij Soest. Er heeft zelfs iemand uitgerekend wat het gemiddelde van al die middelpunten is. Zo klein en vastomlijnd als Nederland is, zo moeilijk is het blijkbaar om het eens te worden wat het midden is.

Zwaartepunt van Nederland, Putten. Minolta AF-C Met Kodak Ektachrome 100 film.

Zwaartepunt van Nederland, Putten. Minolta AF-C Met Kodak Ektachrome 100 film.

Holga 120 CFN met Lomography CN 800 film.

Middelpunt van Nederland, Lunteren. Holga 120 CFN met Lomography CN 800 film.

Het hangt er dan ook maar vanaf hoe je het berekent. Een kruispunt van twee lijnen, het middelpunt van de omschreven cirkel of recht­hoek, het punt naar alle kanten toe het verste van de rand, met water, zonder water, en tellen we de Antillen mee? Je kunt blijven variëren.

Zelfs als je het middelpunt vast kunt pinnen, dít is de goede manier om het te berekenen, dít is het echte punt. Wat heeft het voor nut? Waarom willen mensen zo graag dat middelpunt claimen? Het is een vrij arbitrair gegeven ten slotte. Omdat ooit een of andere machthebber zijn dochter verkocht voor een extra lap grond ligt de grens waar hij ligt, en ligt het middelpunt waar het ligt.

Nou zijn Nederland en de Europese Unie duidelijk afgebakende gebieden, maar interessanter is het om te kijken naar een minder afgebakend gebied. Het continent Europa dus, om maar weer terug te komen bij Die Mitte. Waar Afrika ophoudt is duidelijk, en ook Antarctica is makkelijk op de kaart te omcirkelen. Maar waar ligt de grens tussen Europa en Azië nou precies? Wat hoort nog bij ‘ons’, wat bij ‘hun’?

De Oeral, wordt gezegd, maar een gebergte is geen rivier met een duidelijke grens: waar eindigt een gebergte? Trouwens, ook een rivier kan nog wel eens aan de wandel gaan. Hele be­schavingen zijn ingestort toen het levensbrengende water besloot een andere weg te zoeken. Zo kan een ogenschijnlijk objectieve grens in de praktijk toch diffuus zijn.

En moet je zoiets wel puur geografisch bekij­ken? Ook voor een culturele grens valt wat te zeggen. Cyprus wordt ten slotte ook tot Europa gerekend, al hoort het geografisch eerder bij Azië. (Vreemd: Groenland dan weer niet, al hoort dat formeel gezien bij Denemarken.) Zo’n culturele grens is nog moeilijker te bepalen dan een geografische. Culturen zijn vaak niet  strak begrensd maar lopen in elkaar over.

Het midden is zo simpel nog niet.

Widelux 1500 met Lomography X-Pro Slide 200 film.

Middelpunt van Nederland. Lunteren. Widelux 1500 met Lomography X-Pro Slide 200 film.

Advertenties

Een gedachte over “Locaties: Het Midden

  1. Pingback: Serie: Lievevrouwentoren | Praatjes bij plaatjes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.